...:::ÜSTÜN ZEKALI VE ÜSTÜN YETENEKLİ ÇOCUKLAR:::... > Ãœstün Zekalı ve Ãœstün Yetenekli Çocuklar

Özel Yetenekli ve Ãœstün Yetenekli çocuklar.

(1/2) > >>

acemi:

ÖZEL YETENEKLİ VE ÃœSTÃœN YETENEKLİ ÇOCUKLAR
       
          Yaratıcılık, sanat, liderlik kapasitesi veya özel akademik alanlarda yaşıtlarına göre yüksek düzeyde motivasyon, performans ve görev sorumluluğu gösteren ve bu tür yetenek-lerini geliştirmek için uygun imkanlara gereksinim duyan çocuklardır.

                 ÖZELLİKLERİ

1)   Zihinsel Gelişim Özellikleri:
•   Çeşitli alanlarda özel yetenekleri vardır.
•   Gelişim basamaklarını yaşıtlarından önce tamamlarlar.
•   Sürekli soru sorarlar, meraklıdırlar, öğrenme ve bilgiye açlık duyarlar.
•   Çabuk ve kolay öğrenirler, kavrama ve akılda tutma süreleri yüksektir.
•   Kelime hazineleri zengindir, akıcı bir konuşmaları vardır.
•   Karmaşık ve zor problemlerden hoşlanırlar.
•   Ders başarıları yüksektir.
•   Orijinal, yaratıcı ve girişkendirler.
•   Başarılı oldukları alanlarda yüksek performans gösterirler.
   
2)   Sosyal Alandaki Yetenek Özellikleri:
   Kendilerine güvenir, kolay sorumluluk alırlar.
   Yeni ve değişik durumlara kolay ve çabuk uyarlar.
   Sosyal etkinliklere katılmaktan hoşlanırlar.
   Duyarlıdırlar, empati yetenekleri gelişmiştir.
   Grup içinde lider olurlar.
   Okula severek giderler, çalışkandırlar.
   Azimli ve sabırlıdırlar.
   Espri yetenekleri gelişmiştir.
 
3)   Müzik Alanındaki Yetenek Özellikleri:
   Ritim ve melodiye diğer çocuklardan fazla tepkide bulunurlar.
   Müzikle çok ilgilenirler.
   Müzik parçaları bestelemeye büyük istek gösterirler.
   Çeşitli müzik aletleri ile ilgilenir, onları çalmayı denerler.
   Dinlediği şarkıyı kısa zamanda öğrenir ve söyler.
 
4)   Resim Alanındaki Yetenek Özellikleri:
   Çeşitli konularda ve diğer çocukların yaptığından değişik çizimler yaparlar.
   Resimlere derinlik verir ve parçalar arasında uygun oranlar kullanırlar.
   Resim yapmayı ciddiye alırlar ve bundan haz duyarlar.
   Diğer insanların yaptığı resim çalışmalarına ilgi duyarlar.
   Çamur, sabun vb. gereçlerle üç boyutlu figürler yaparlar.

5)   Matematik Alanındaki Yetenek Özellikleri:
   Orijinal yorumlar yaparlar, zihinsel çevikliğe sahiptirler.
   Yazılı iletişimden çok, sözlü iletişimi tercih ederler.
   Aynı problemi farklı yöntemlerle çözebilirler.
   Olağandışı matematiksel işlemler yaparlar.
   Problemi kısa sürede çözerler.
   Yanlış ve doğruyu seçme güçleri fazladır.

6)   Fen Alanındaki Yetenek Özellikleri:
   Fikir ve hipotezleri test etmeye yönelik deneyler yaparlar.
   Fen ve teknik araçları kullanabilirler.
   Fikirleri hem niceliksel hem de niteliksel ifade edebilirler.
   Bilimsel gözlem, veri toplama ve yorum yapma becerileri vardır.
   Yüksek düzeyde mekanik düşünme yeteneğine sahiptirler.
   Uzay ilişkilerine ilgi duyarlar.

TANILAMA YÖNTEMLERİ

   Tarama

                      Ãœstün yetenekli öğrencilerin belirlenmesinde ilk atılacak adımlardan biri üstün yetenekli olma olasılığı olanlarla olmayanları birbirinden ayırmaktır.
         Taramalarda aday gösterme, aile geçmişini-çocuğun gelişimini dikkate alma, arkadaş belirlemeleri, öğrenci envanterleri, iş ve başarılarının dikkate alınması tarama testlerinin uygulanması gibi değişik çalışmalar yapılmaktadır. 
         
         Aday Gösterme
      
         Aday gösterme okulun yöneticisi, öğretmeni, rehber öğretmeni, varsa okul psikologunun ortaklaşa çocuğun zihin, fizik, sosyal, duygusal ve öğrenme özelliklerini dikkate alarak üstün yetenekliler projesi için okulun adayı olarak gösterilmesini kastetmektedir.
      
        Öğretmen Gözlemi Ve Kanaati

       Her çeşit çocuğun devam ettiği, herhangi bir seçmenin söz konusu olmadığını okullarda öğretmenlik yapanların çocukları belirleme konusunda % 60 dolaylarında olduğunu araştırmalar göstermektedir. Fakat duygusal problemi olan, düşük verimli üstün yetenekli öğrenciler öğretmenin gözünden kaçabilmektedir. Öğretmen öğrencilerin özelliklerini dikkate alarak öğrencileri tanımaya özen gösterirse taramalar daha çok yararlı bir kaynak olur.

          
 Arkadaş Gözlem Ve Kanaati

         Özellikle liderlik, psikomotor alanlardaki üstün yetenekli çocukları belirlemede kullanılabilecek güvenilirliği çok fazla olmasa da, dikkatli düzenlenmiş sosyometrik ölçeklerde çocukları saptamada kullanılabilir bir yöntemdir.

                    Aile Geçmişi
         
               Ãœstün zekâlılar konusunda yapılan araştırmalar, gizilgüç olarak tüm sosyoekonomik katmanların eşit şansa sahip olduklarını ancak uygun çevre koşullarının ve olanaklarının çocuğa sağlanması açısından üst sosyoekonomik düzeye sahip ailelerin şansının daha fazla olduğunu göstermektedir. Ana babanın eğitim düzeyinin yüksek öğrenim olma koşulunu da belirtmek gerekir. Bunun nedeni çevre kadar katılımında ancak böyle bir ortamda ortaya çıkarak çocuğun yeteneklerini göstermede etkili olmasındandır.

          Çocuğun Gelişim Dosyası

      Ãœstün yetenekli çocukların bir kısım özellikleri gelişim dosyalarının incelenmesiyle ortaya çıkarılabilmektedir. Ailenin durumuyla, çocuğun gelişimine ilişkin bilgiler dosya ve aileden alınarak ön ayıklamada kullanılabilir.

         İş Ve Başarılar

      Ãœstün yetenek kendini ortaya çıkmış iş ve ürünlerin kendileri ya da izleriyle de belli eder. Okul açısından bakıldığında bunun en belirgin kanıtlarından biri çocuğun derslerdeki başarı durumu olmaktadır. Bu bakımdan ders notlarının derslere göre ortalamaları dikkate alınabilir.

         Çocuğun Gelişim Profilleri

      Ãœstün zekâlı ve üstün yetenekli çocukların gerek taranması gerekse tanılanmasında en sağlıklı olanı, tüm sosyoekonomik katmanlardaki üstün zekâlı çocukların saptanmasında kolaylıkla uygulanabilecek bir yöntem olan, çocuğun bilişsel, duyuşsal, devimsel, duygusal gelişim alanlarındaki performansını gösteren profillerin çıkartılmasıdır. Bu gelişim alanlarının bazılarına ilişkin standartlaştırılmış ölçekler kullanılırken bazı alanlar için ölçüt bağımlı ölçeklerle betimsel ölçümlerin yapılması söz konusudur.


Grup Zekâ Testleri

    Özellikle grup testleri, bu alanda yetişmiş olan öğretmenlerin gözlemleri ile dengelendiği takdirde tarama amacıyla kullanılabilir. Ancak bu amaçlarla güdüsel ve duygusal sorunları olan üstün zekâlıların gözden kaçırılmaları olasılıkları bulunmaktadır. Bu ölçeklerin ancak çocuk ilköğretim kademesine geldiğinde uygulamak gerekir.

   Grup Başarı Testleri

   Taramalarda kullanılan testlerdendir. Başarı testleri çocuğun zekâsı ile başarısı arasında bir kıyaslama olanağı vermektedir. Ancak bu testlerin zekâ testleri gibi standartlaştırılmış olması gerekir.

 Bireysel Zekâ Testleri

     Ãœstün zekâlı çocuğun yetenekleri ve gizilgücü hakkında daha kesin tanılamalar yapmayı olası kılan ölçekler olarak benimsemelerine karşın, çocuğun sınıf ortamında nasıl bir performans gösterebileceğini kestirmede kullanılmaz. Pahalı ve uygulaması uzman ve zaman gerektiren ölçeklerdir.

         İnceleme

      Taramalarda üstün yetenekli olması olasılığı olan öğrenciler ikinci kez ayrıntılı bir değerlendirmeye tabi tutulmalıdır. Bu tür incelemeler alabildiğince ayrıntılı yapılmalıdır.
     Bireysel inceleme de çocuğun sağlığı, yeteneği, yaratıcılığı, sosyal olgunluğu, duygusal gelişimi, ilgileri, ders başarı durumu öğrenme sitili gibi değişik özellikleri ortaya çıkarılmalıdır.
     Sağlık muayenesinde adayın genel sağlığı dışında görme, işitme, gibi duyguları, ruh sağlığı gözden geçirilmelidir.
      Zihin yönünden genel ve özel yetenekleriyle öğrenme durumu, dil yeteneği gibi özellikleri dikkatle incelenmelidir.
      Çocuğun sosyal duygusal yönden incelenmesi de gerekmektedir.
      Bu tür incelemelerde uzmanlarca kullanılan bir takım araçlar vardır. Bunlar: Bireysel zekâ testleri; sosyal olgunluk testi; psiko-devimsel testler; sosyometrik testler; kişilik testleri diye gruplandırılabilir. Ãœlkemizde kullanılmakta olanlardan bazıları şunlardır:
1)   Bireysel Zekâ Testleri
•   Stanford- Binnet Zekâ testi
•   Goodenough İnsan Resmi Çizme Testi
•   Peabody Resimli Alıcı Dil Testi
•   Uluslararası Leiter Zekâ Ölçeği
•   Çocuklar için wechseler Zekâ Ölçeği
•    Columbia Zihin Olgunluk Testi
•   Kohs küpleri Testleri
2)   Vineland Sosyal Olgunluk Testi
3)   Oseret Sky-Psiko Devimsel Gelişim Ölçeği
4)   Sosyometrik Metot, Bu Kimdir? Rol Dağıtım
5)    Kişilik Ölçümleri İçin: Roshah, T.A.T, C.A.T, Psiko-analitik Hikâyeler Testi, Cümle Tamamlama Testi, Resim Yorumlama Testi.
6)   İlgi alanlarının belirlenmesi için kullanılan test ve envanterler de bulunmaktadır, Kuder İlgi Envanteri, Bell İlgi Envanteri en çok kullanılanlardandır.
    Ãœstün özel yeteneklilerin seçilmesinde yukarıda izlenen yöntem ve araçlardan farklı olarak jüri sistemi-komisyon sistemi diye adlandırılabilecek bir yol izlenmektedir.

acemi:
Ãœstün Yetenekliler İçin Eğitim Önlemleri Alınmadığında Ortaya Çıkacak Sakıncalar

          Ãœstün yeteneklilerin eğitimi için özel önlemler alınmadığında bir takım sakıncalar orta-ya çıkar. İlk akla geleni bu yeteneklerin eriyip gitmeleridir. Farkında olmadan nice yetenekleri eritmişizdir. Belki de halen okulumuzda, sınıfımızda da eritmeye devam etmekteyiz.
         Problem bunların sadece eriyip gitmeleri değildir. Öte yandan bu gibi çocukların öğre-nimleri sırasında da bir takım güçlüklerle karşılaştıkları bir gerçektir. Ãœstün zekâ evde, okulda, çevrede bilinmeli, takdir edilmeli ve kabullenilmeli. Bunun aksi olursa üstün kabiliyet çocuğa bir yük, bir sıkıntı haline gelebilir. Okuldaki çalışmalar, verilen ödevler onların ilgilerine ve seviyelerine uygun olmazsa okul onlar için can sıkıcı hale gelir. Okul günü ders saatleri çok uzun görünür.
        Ãœstün zekâlı çocukların çoğu okulda kendi doğru bildiği, inandığı şekilde hareket etmek ister. Okulun katı disiplininin dışında hareket eder görünürler.
        Okuldaki, özellikle ilk ve orta dereceli okullardaki kolay başarı üstün zekâlı çocukların bazılarında iyi çalışma alışkanlıklarının gelişmesini engeller. Ancak üstün kabiliyet ile iyi metotlu çalışma alışkanlığı bir araya geldiğinde üstün başarı sağlanır.
       Diğerlerinden fazla bilgiye sahip olmak çok soru sormak, bildiğini sözle anlatmak isteği ve nüktedanlık üstün zekâlı çocuğun bazı hallerde öğretmeni ve arkadaşları ile arsını açar. Bu özellikleri onların saygısız, vazifesi olmayan, işlere karışan, bencil, disiplinsiz, terbiyesiz, ita-atsiz inatçı olarak damgalanmalarına yol açar.
      Bu çocukların bazılarında ‘‘başarısızlığa uğramak korkusu’’ vardır. Bundan dolayı bazen yeni yaşantılar kazandıracak etkinliklerden kaçınırlar. Çeşitli bahaneler yaratırlar, bu etkinlik-lere girmezler. Sakındıkları etkinlikler daha çok beden, fizik ve motor faaliyetlerle ilgilidir.
     Bu sakıncaların çoğu üstün zekâlı olan çocuğun vaktinde ortaya çıkarılmayışı, onlarla çalı-şırken nelere dikkat edilmesini bilmeyişin sonucu olarak ortaya çıkmaktadır.

Ãœstün Yeteneklilerin Eğitiminde Dikkat Edilmesi Gereken Bazı Hususlar
         
1)   Öğretmen Sorunu: Ãœstün yetenekli çocukların eğitiminde hangi yol tutulursa tutul-sun öğretmen problemi en çok üzerinde durulması gereken bir husus olarak ortaya çıkmaktadır. Bunlarla meşgul olacak öğretmenin uygun tavra sahip olması, özel eğitime inanmış olması, zeki, hareketli, bilgili ve samimi kişilerden seçilmesi ve bu konuda yetiştirilmesi gerekir.
2)   Rehberlik Sorunu: Ãœstün yetenekli çocukların sosyal, duygusal yönden uyumlu kişiler olarak yetiştirilmesi ve yeteneklerine uygun alanlarda gelişmeleri çok önem-lidir. Bunun yerine getirilmesi rehberlik çalışmalarına yer vermekle mümkündür.
3)    Çok Ãœstün Olanlar Sorunu: Çok üstün yetenekli çocukların zihin gelişimleri nor-male nazaran hemen hemen iki katı bir hız göstermekte, öte yandan beden, sosyal ve duygusal gelişimleri aynı hızda olmamaktadır. Bu bakımdan bu çocuklar önce kendi gelişimlerindeki zıtlaşmanın yaratacağı güçlüğü yenmek zorundadırlar. Bu gibi ço-cukların ana babaları, öğretmenleri ve diğer ilgili eğitimciler çok dikkatli olmalı ve gereken işbirliğini sağlamalıdırlar.
4)   Ãœstün Yeteneklilerde Verim Düşüklüğü: Verim düşüklüğü gösterenler hem kendi-leri için, hem bulundukları grup için problem olmaktadırlar. Verim düşüklüğü ço-ğunlukla üstün oldukları erken teşhis edilemeyen ve gerekli önlemler zamanında alı-namayan vakalarda görülmektedir. Bu bakımdan üstün yetenekli çocukların erken ta-nısına önem verilmesi, sınıf ve okul içinde gereken eğitim önlemlerinin alınmasına-baba işbirliği yapılması, çocuğun başarısının görülerek takdir edilmesi, ondan yarar-lanma yollarının aranması verim düşüklüğü gösteren çocuk bulunduğunda küçük özel sınıflar açılarak destekleme çalışmalarının yapılması gibi tedbirlerin alınması gerekmektedir.
5)   Özürlü Ãœstün Yetenekli Çocuklar: Ãœstün yetenekli olduğu halde görme özürü ve-ya işitme özürü gibi fiziki özürleri olan çocuklar da vardır. Bu gibilerin eğitiminde bir yandan üstün yeteneklilerin eğitiminde tutulan yollar dikkate alınırken bir yandan da diğer özürün gerektirdiği önlemleri almak zorunluluğu vardır.
6)   Aşırı Gurur: Bu çocuklardan bazılarında ve bilhassa ana babalarında gereksiz bir gurur gelişebilir. Aşırı gurur çocuğun daha iyi yetişmesini engeller. Ana babada gelişen gurur zamanla çocuğu da sarmaktadır. O zaman durum daha da nazik ol-maktadır. Bu duruma düşmemek için ana babaya gerekli rehberlik yapılmalıdır. Çünkü üstünlük duygusu en azından aşağılık duygusu kadar zararlı olabilir.

acemi:
EÄžİTİM UYGULAMALARI

              Ãœstün zekâlı ve üstün yetenekliler için son yıllarda birçok ülkede eğitimleri konu-sunda atılımlar yapılmıştır. Çünkü bu gençler gelecekte ülkeyi çağdaş uygarlık düzeyine taşıyacak her türlü yenilik, buluş ve ilerlemeleri yapabileceklerdir. Bu çocuklara olağan çocuklara uygulanandan farklı eğitim uygulamak, yeni yollar bulmak için harcanacak çaba genel eğitime katkıda bulunacaktır.
    Ãœlkemizde de üstün zekâlı ve üstün yetenekli çocuklar için uygulamalar başlatılmıştır.
Uygulanan bu önlemler “Ayrı Eğitim” ve “Birlikte Eğitim” olmak üzere ikiye ayrılır:
             
   AYRI EÄžİTİM: Bu uygulamada üstün zekâlı ve üstün yetenekli çocuklar belirli özellik ve düzey yakınlıklarına göre gruplanır ve buna göre de özel eğitim prog-ramları geliştirilir. Bunların başlıcaları şunlardır:

1)Özel Okul: Ãœstün yetenekli çocukların belirli amaçlı okullarda toplanıp eğitil-mesine verilen addır. Fen liseleri, Anadolu Güzel Sanatlar lisesi, İnanç Vakfı Lisesi bu biçimde örgütlenmiştir.

YARARLARI:

•   En üst düzeyde öğrencilerin birbirlerini desteklemelerini ve yarışmalarını sağlar.
•   Tek başına olma duygusunu azaltır.
•   Çeşitli alanlarda genişlemesine ve derinliğine öğrenme gereksinimleri kar-şılayacak özel donanımlara olanak sağlar.
•   Çocukların yetenekleri yönünde ve düzeyinde gelişimleri sağlanabilir.

                SAKINCALARI:

•   Ãœstün zekâlı çocukların, diğer çocuklarla etkileşimde bulunmalarına fırsat tanımayacağı için, toplumla bütünleşmelerini önler, bencil olmalarını sağ-lar, liderlik özelliklerini engeller.
•   Çocukların çok erken yaşta uzmanlık alanlarına yönlendirilmesi, daha son-ra başka alanlara kaymalarını engeller.

2) Özel Sınıf: Belirli sayıda üstün zekâlı ya da üstün yetenekli çocuklar için büyük   
 yerleşim merkezlerindeki büyük okullarda kurulan sınıflardır.
                      Türkiye’de 1964–1971 yıllarında, önce Ankara’da sonra İstanbul, Eskişehir ve
   Bursa’da uygulanmıştır. Yine 1960’lı yıllarda yukarıdaki illerde türdeş yetenek
   sınıfları uygulamasına gidilmiştir. Öğrenciler zekâ düzeylerine göre(A) hızlı öğ-
   renenler, (B) normal ve (C) ağır öğrenenler diye kümelenmiştir. Ancak bu uygu-
   lamalar kısa bir süre sonra sona erdirilmiştir. 
                       Bu uygulamalar ilköğretimde değil daha çok ortaöğretimde özellikle çok üstün
      zekalı ve yaratıcı çocuklar için uygulanır.
                   
             YARARLARI: 

   Benzeri olan çocuklarla yakın etkileşim ve yarışma içinde olarak daha üst düzeyde derinlemesine proje ve grup çalışmalarını olanaklı kılması.
   Öğrencinin bireysel çalışmasına olanak tanıması.
   Kendi yetenek ve yeterliliklerinin hızına göre daha üst düzeydeki program-larda ilerlemelerini olanaklı kılar.

          SAKINCALARI:

   Çocukları üstün zekâlı olarak ayırma akranlarından soyutlamakta, üstün ben-lik duygusu ve gurur geliştirebilmektedir.
   Bir alanda üstün yetenekli çocuğun tüm alanlarda aynı yeteneği göstermesi beklenmektedir.
   Pahalı bir eğitimdir.

   BİRLİKTE EÄžİTİM: Ãœstün zekâlı, üstün yetenekli ve yaratıcı çocukların, akranlarıyla aynı eğitim ortamında, birlikte eğitimlerini kapsayan bu eğitimin değişik biçimleri bulunmaktadır.

                1)Hızlandırma: Bu üstün zekâlı çocuklara uygulanacak olan eğitimin sunuluş biçi-
        miyle ilgili bir yaklaşımdır.
a)   Okula Erken Başlatma: Ãœstün zekâlı olduğu erken yaşlarda ortaya çıkan çocukların takvim yaşına bakılmaksızın okula başlama yaşından bir ya da iki yıl erken başlatılması biçimindeki uygulamadır. Ancak, çocuğun okula başladığı zamandaki bedensel, toplumsal ve duygusal gelişimi dikkate alınmadan yapılırsa birçok sorunun ortaya çıkmasına neden olabilir.
b)   Sınıf Atlatma: Çocuk okula başladıktan sonra, okul başarısına, uzman görüşlerine ve psikometrik ölçüm sonuçlarına göre, öğrenim ve zekâ dü-zeylerine uygun bir ya da iki üst sınıfa atlatılmak suretiyle yapılan bir uy-gulamadır.
Uygulamanın en sakıncalı yanı, çocuğun sadece zihinsel gelişimini, düze-yini ve bilgisini dikkate alarak onu kendi akranlarından ayırıp yaşça daha büyüklerin, bedensel ve duygusal gelişim açısından, farklı olanların yanı-na koyarak eğitilmeye zorlanmasıdır. Bu uygulama ancak ortaöğretimde ve üniversitede uygulanmasının söz konusu sakıncaları ortadan kaldırdığı belirtilmiştir.
  c)  Zenginleştirme: Ãœstün zekâlı, üstün yetenekli ve yaratıcı çocukların kendi 
        akranları arasında ve normal sınıflarda tutularak programların gereksinim-
       lerine cevap verecek şekilde çeşitlendirilmesi ve zenginleştirilmesi yoluyla
       yapılan uygulamalardır.
                   
                   YARARLARI:

   Ãœstün zekâlı çocukların normal akranlarından ayırmadan birlikte eğitimlerine olanak tanıdığından toplumsal bütünleşmeyi sağlar.
   Ãœstün zekâlı, üstün yetenekli ve yaratıcı çocukların hem ileri oldukları alan-larda kendi hız, yeterlilik ve kapasitelerine göre gelişimlerini sağlarken, ak-ranlarıyla diğer alanlarda birlikte olmalarını, yarışmalarını, etkileşimde bu-lunmalarını olanaklı kılar.

Zenginleştirme Yöntemi Etkin Bir Biçimde Nasıl Uygulanabilir?

         Zenginleştirme, ayrı eğitim uygulamalarından farklı olarak yetenek düzeyleri ne olursa olsun tüm çocukları kapsayacak bir yapıya sahiptir. Ãœstün zekâlı çocuklarla olağan çocukların bir arada olması olağan çocuklar için de bir zenginleştirmedir. Dikey ve yatay olarak uygulan-dığı gibi, yarı günlü programlar, özel kurslar, özel öğretmen, bağımsız çalışma, alan gezileri bu uygulamalardan bazılarıdır. Etkin biçimde uygulanabilmesi için şu hususlara dikkat etmek gerekir:
a)   Her düzeydeki okul programlarının esnek, öğrenci gereksinimlerine göre değiştirilebi-lecek özelliklere ulaştırılması.
b)   Sınıf öğretmenlerini destekleyecek bilgi, araç gibi donanımları sağlayacak kaynak oda ve uzman olan öğretmenlerinin bulunması.
c)   Programlarda, okul, aile ve çevrenin ortaklaşa katılımını sağlayacak yönetsel düzenle-melerin yapılması.
d)   Tüm eğitim personelinin bu konuda hizmet içi eğitimden geçirilmesi.

OKUL ÖNCESİ EÄžİTİM İÇİN ÖNLEMLER 

         Çoklu zekâya göre düzenlenmiş öğrenme ortamlarının okul öncesi eğitimde uygulanabi-lirliği oldukça güçtür. Çünkü çocukların büyük kısmı henüz zekâ alanlarındaki gelişimlerini tamamlamamış, yönelin ve eğitimlerini gösterebilecek düzeye ulaşmamıştır. Bu amaçla çocu-ğa bütün duyu kanallarıyla uyaranları sağlamak ve her uyaranla almış olduğu farklı girdileri farkına vardırarak, öğrencinin kendi hızı, yeterliliği, yeteneği çerçevesinde, yaparak-yaşaya-rak, nasıl öğreneceğini öğrendiği eğitim ortamları hazırlanmalıdır. Okul öncesinde de çoklu zekâ uygulamalarının temelini oluşturacak temel öğretimsel önlemler şunlardır:
 
1.   Öğrencilerdeki istenilen gizilgüçleri ve yetenekleri besleyecek ortam hazırlamak, araç- gereç, donanım, öğretim stratejileri gibi (görsel-işitsel materyaller, drama, buluş yo-luyla öğretim ).
2.   Bir kavram konu ya da bilgiye değişik yönlerden farklı biçimlerde yaklaşma.

    Bu öğretimsel önlemler bağlamında şu uygulamalara gidilebilir:

    Sözel/ Dilsel Zekâya; yatkınlığını okuma, masal anlatma, hikâye okumasından hoş-lanma, tarihleri ezberleme, kendini ifade etme düzeyi, konuşmadaki yeterlilikleri, yap-boz çalışmalarına ilgisiyle saptayabiliriz.
    Mantık-Matematiksel Zekâya; yatkınlıklarını uslamlama, problem çözme, mantık ve matematiğe gösterdikleri ilgiyi sordukları sorular, sayılara, deneylere olan eğilimleri ile belirleyebiliriz.
    Uzamsal Zekâ özelliklerini; harita yapma, okuma ve kullanma, dolambaç oluşturma, desen çizme, resme bakma ile belirleyebiliriz.
    Bedensel-Kinestetik Zekâ; yönelimleri, beden hareketleri, dans, rol yapma, el bece-rileri, araç-gereç kullanma, etrafta dolaşma, dokunma, konuşma ve beden dilini kul-lanışı ile belirleyebiliriz.
    Kişilerarası Zekâ; özellikleri kendisini diğer çocuklarla kurduğu ilişki, arkadaşlık, gruplara katılımı, iletişim kurma, çatışma, çözme becerilerinde gösterir.
    Kişisel Zekâ; yarı güçlü olan çocuklar, kendi güçlü ve zayıf oldukları yönleri bilir, kendilerini tanır, yalnız çalışmaktan, düşünmekten hoşlanırlar.
    Doğa Zekâyla; ilişkili olarak doğal yaşamı anlamaktan, ilgilenmekten, bitkilerden, hayvanlardan, canlıları incelemekten ve doğada olmaktan hoşlanırlar.

Anne-babaya Öneriler

   Beklentilerini mantıklı bir düzeyde tutun.
   Zekâ gelişimi hızla ilerlerken bazı becerileri, yaşına uygun olacaktır.
   Çocuğunuz zihinsel yetenekleri nedeniyle farklı hissettiğinde (özellikle üyeliği ve grubun önemli olduğu ergenlikte)ona destek olun, üstün yetenekli olmanın da onun bir özelliği olduğunu anlatın.
   Ãœstün yetenekli çocukların toplumdaki çifte standartları anlamakta güçlük çektiğini bilin. Ahlaki duyguları genelde iyi gelişmiştir, yalancılığı ve diğer toplumsal zıtlıkları anlamada çelişkiye düşerler. Örneğin, niye evsiz insanların olduğunu açıklamaya çalı-şabilirsiniz. Ancak üstün yetenekli çocuk verdiğiniz cevapla pek yetinmeyecektir. Si-zin için verici olsa da açıklayamadığınız olaylar hakkında bitmeyen soruların yarar, in-sanın sınırlarının olduğunu ve toplumdaki her problemi çözemediğini dürüstçe anlat-mak, üstün yetenekli olsa bile kendisinin de sınırları olduğunu anlamasına zemin ha-zırlamasıdır.
   En çok arzuladığı şeyleri gerçekleştirmesi için edin. Mümkünse bunları yapacak zama-nı ve imkânları sunun.
   Bilginizin yetersiz kaldığı noktada, bu alan uzmanlarından yardım almaktan çekinme-yin.

Öğretmenlere Düşen Görevler

   Eğer çocuk sınıf ortamında,
   Sürekli olarak huzursuzluk ya da aşırı hareketlilik gösteriyorsa,
   Aşırıya kaçan ölçülerde şoka ya da yaramazlık yapıyorsa,
   Bütün olumlu ve uyumlu davranışlarına karşın, akademik olarak, göstermesi ge-reken başarıyı gösteremiyorsa,
   Ders etkinliklerine katılmayı bir köşede oturuyor, içine kapanarak gündüz düşleri kuruyorsa,
   Sıklıkla okula gelmek istemiyorsa,
   Öğretmenin sonuçlandırdığı bir konuda hala ısrarlı biçimde tartışmaya devam etmeye çabalıyorsa,
   Tüm bunlar üstün yetenekli ve üstün zekâlı çocukların tüm gizil güçlerine karşın programda başarısız olduklarının bir göstergesi olup, bunun olası nedeni, öğretmenin öğrenciye uyguladığı programın;

•   Ya çok kolay olmasından
•   Ya sınıf çalışmalarındaki hızın çok ağır gelişmesinden
•   Ya aşırı tekrarlara yer vermesinden
•   Ya derinleme tartışmalara yeterince yer vermemesinden,
•   Ya da ders konularının öğrenciye ilginç gelmemesi, onun olgunluk ve yetenek düzeyinin çok altında olmasından, kaynaklanmaktadır.

Öğretmenin Sınıfta Yapması Gerekenler

   Daha güç sorular sorması, yeni düşünceler ve kurumlara ilişkin yeni uygulamalar geliştirmesini isteyerek öğrencinin düşüncelerine esneklik kazandırması,
   Sınıf çalışmalarına ilişkin özel araştırma, inceleme ödevleri vermesi,
   İlgilendikleri bir konuda özel proje geliştirmelerine fırsat tanıması, bu projeyi sınıf arkadaşlarıyla paylaşmalarına olanak sağlaması,
   Eğitsel kol başkanı olmalarına, etkinlikleri planlamalarına ve oyunları yönet-melerine fırsat tanıması,
   Sınıf düzeyini dikkate almadan, çocukların kendi hızlarında programda ilerle-melerine fırsat tanıması,
   Açık bir biçimde üstün oldukları matematik, fen vb. derslerde daha üst düzey sağlaması. Bu alanlarda daha özgür ve ileri çalışmalarını teşvik edip, tekrarlayıcı alıştırmalardan uzak tutmaya çalışması,
   Bazı konuların öğretilmesinde öğretmene yardımcı olmalarına, arkadaşlarına ko-nuları öğretmenlerine izin vermesi,
   Bu çocuklar için, ona babaları ve okul aile birliği ile ilişki kurup özel ders ya da en yakın üniversitelerden ders alabilmelerinin yollarını araştırması yeteneklerinin farkında olmaları ve değerini bilmelerini sağlaması.

Öğretmenin Sınıfta Yapması Gerekenler

    Ãœstün zekâlı ve üstün yetenekli çocuklara aynı konuda çok uzun ödevler verme,
    Söz hakkı vermeme,
    Tek düze, tekrarlayan görevler ve ödevler verme,
    Alışılmışın dışındaki görüşlerini reddetme,
    Zamanlarını boşa harcanmasına neden olma,
    Angarya niteliğinde ödevler verme.

Ãœstün Zekâlı Ve Ãœstün Yetenekli Çocuklara Öğretmenlik Yapacaklarda Bulunması Gereken Yeteneklilikler

   Öğrenmeye ilgili ve yeterli olma,
   Öğretimde sıra dışı yöntem ve yeterliliklere sahip olma,
   Adil ve tarafsız olma,
   İşbirlikçi demokratik tutum gösterme,
   Esnek olma,
   Espri duygusuna sahip olma
   Ödüllendirme ve takdir etme becerilerine sahip olma,
   İlgi alanında çeşitlilik gösterme,
   İnsanların sorunlarıyla ilgilenme,
   Hoş bir dış görünüş ve tavra sahip olma.

 
       
Ãœstün Yeteneklilerin Eğitiminin Türkiye’ deki Durumu 

   
    Osmanlı imparatorluğu döneminde uygulanan ENDERUN, bir döneminde bizim konuya sistemli olarak yaklaştığımızın kanıtıdır. Ancak sistem geliştirileceğine gide-rek bozulmuştur. Cumhuriyetle başlayan yeni eğitim uygulamaları arasında bazıları bu gün için üstün yeteneklilerin özel eğitimi sayılabilecek nitelikler göstermektedir.
   6660 sayılı kanun güzel sanatlarda üstün yeteneği olanların eğitilmeleriyle ilgili de-ğişik bir uygulamadır.1948 yılında “İdil Biret”  için özel olarak çıkarılmış kanun 1950 yılında değiştirilerek daha yaygın bir uygulamaya dönüştürülmek istenmiştir. Ancak bu uygulama umulan yaygınlaştırmayı sağlamıştır. Yasa genellikle adayların başvurusu ile işlemlere başlamayı gerektiriyor. Bu arama, tarama pek açık söz konusu edilmiyor. Öte yandan tanı ve belirleme yöntemleri pek objektif ve işlevsel görülmü-yor. Seçilen çok küçük yaşta yurt dışına eğitime gönderiliyor. Bu da kendi koşul-larımıza yabancılaşma gibi bir sakınca doğurmaktadır.
   Bir diğer uygulama Fen Lisesi örneğidir.1964 yılında Ankara’da bir tek lise olarak başlayan uygulama bugün artık “Fen Liseleri” olarak yaygınlaşmış bulun maktadadır. Bu uygulama adı üstünde, Fen Bilimleri alanına yatkın, yetenekli ortaokul mezunlarını alıp yetiştirmeye yöneliktir.
   Fen Lisesi uygulaması, bir hayli tartışma konusu olmuştur. Ancak üstün yetenek-lilerin seçimi, eğitimi, izleme ve istihdamı yönünden daha ayrıntılı araştırmalar yapıla-bilir.
   Milli Eğitim Bakanlığı Özel Eğitim Rehberlik Ve Danışma Hizmetleri Genel Mü-dürlüğünce iki değişik uygulama belirtilmiştir. Bunlardan biri bazı ilerdeki Rehberlik Ve Araştırma Merkezleriyle üstün yeteneklilerin eğitimi için pilot proje çalışmaları di-ğeri, üstün yeteneklilerin ders ve okul dışı zamanlarda yeteneklerini geliştirmeye im-kân veren eğitim merkezleri uygulamasıdır.
              TÃœBİTAK tarafından uygulanan burs, proje yarışmaları üstün yetenekliler için güdü-
           leyici olmalıdır.
            Türkiye’de yapılan yabancı dil sınavı, Devlet Parasız Yatılık Sınavı ve Yüksek Öğre-     
   tim Kurumlarına Giriş Seçme Ve Yerleştirme Sınavları gerçek üstün yeteneklileri   
  seçip seçmediği tartışılabilir. Ama sınavların bir merkezden, objektif yollarla yapılıyor
  olması bir seçme niteliği taşıyor. Türkiye’de yapılan bu sınavlar seçme görevlerini
  yerine getiriyorlar; fakat gerçek anlamda üstün yeteneklileri seçmiyor ve eğitici olmu-
  yorlar.
Alıntıdır.

sevgie:
teşekkürler çok faydalı bilgiler

acemi:
okullarda kaynaştırma öğrencileri için açılması istenen DESTEK EÄžİTİM ODALARI aslında yönetmelikte üstün yetekli çocukları da kapsıyor ama yasa ve yönetmelikleri bilmediğimizden dolayı okulumuzdaki bu tür özelliğe sahip çocukları koruyamıyoruz BİLİM SANAT MERKEZLERİ de yetersiz kalıyor.

Navigasyon

[0] Mesajlar

[#] Sonraki Sayfa

Tam sürüme git